Cây thân thảo, sống trong nhiều năm, cây cao khoảng 1 m
Thân rễ, phát triển thành củ, có hình khối, trên thân rễ mọc ra nhiều rễ con hình trụ, rễ màu vàng cam
Rễ mọc từ củ, to, phần cuối đuôi phình to , có dạng hình thoi
Lá: lá mọc so le với nhau, có bẹ ôm lấy nhau, hình phiến dài và rộng
Hoa: có màu vàng, xếp thành hình cụm bông, mọc ở ngọn thân, có lá bắc màu xanh lục hoặc màu trắng hồng ở phần chóp lá
Quả: có hình cầu, quả có 3 ô
Bộ phận dùng của cây:
Dùng thân rễ hay còn gọi là củ nghệ, tên dược liệu là khương hoàng
Nơi sinh sống và thu hoạch:
Nghệ có nguồn gốc ở Ấn Độ
Cây trồng để lấy phần thân rễ, làm gia vị hoặc làm thuốc
Mùa thu hoạch thường là mùa thu tầm tháng 8, tháng 9, củ được bỏ hết phần rễ
Hấp lên tầm 6-12 giờ , phơi ráo, sấy hoặc phơi nắng để bảo quản được lâu
Thành phần hóa học của cây:
Củ: 4-6 % tinh dầu, màu vàng nhạt, có mùi thơm đặc trưng
Tinh dầu gồm: 25% carbur terpenic, zingibern, ceton sesquiterpenic chiếm 65%, turmeron, artumeron, curcuminoid( 0,3-1,5% curcumin và desmethoxycurcumin
Curcumin là 1 chất tồn tại dạng tinh thể màu đỏ tím, không tan trong nước, nhưng tan trong dung dịch axit và kiềmtinh bột nghệ
Tính vị , tác dụng của cây:
Củ nghệ vị đắng, cay, có mùi thơm của tinh dầu
Nghệ tính ấm
Tác dụng hành khí, phá ứ, và thông kinh chỉ thống
Curcumin là chất có tác dụng hóa mủ, lên da non nhanh chóng, thông mật, thích thích tăng bài tiết mật, phân hủy cholesteron máu
Tinh dầu nghệ còn có tác dụng diệt khuẩn, điều trị nấm ngoài da
Công dụng của cây:
Bổ huyết nên có tác dụng điều hòa kinh nguyệt, ứ máu, ngực bụng trướng, ứ khí, đau tức ngực, liên sườn đau nhức
Điều trị viêm loét dạ dày, mụn nhọt, ghẻ lở chân tay, phong tê thấp
Làm đẹp, làm da sáng, sạch mụn
Liều dùng:
Dùng 4-12 g, dạng sắc thuốc
Có thể dùng ngoài, dùng củ nghệ tươi giã nát, vắt lấy nước , đắp bên ngoài điều trị mụn nhọt, viêm mủ, sưng tấy
Dạng bột nghệ
Dạng tinh bột
Bài thuốc có nghệ:
Điều trị vàng da: nghệ vàng hoặc nghệ đen, quất còn non, giã nát tán thành bột, trộn cùng với mật ong, viên thành viên tròn nhỏ vừa ăn
Điều chế cao dán trị mụn nhọt: nghệ cân 60g, củ ráy cân 80 g, nhựa thông cân 40 g, sáp ong cân 40 g, dầu vừng 80 g. ráy gọt sạch, giã nát, trộn với nhựa, dầu, sáp, nghệ nấu nhừ. Phết hỗn hợp lên giấy mỏng, dán vào chỗ có mụn nhọt
Thuốc vệ sinh âm đạo: nghệ vàng tán bột cân 30g, phèn chua cân 20 g, hàn the cân 20g, nước đong 500 ml. trộn hỗn hợp nấu sôi, để nguội. dùng dung dịch này rửa âm đạo.