Là 1 tình trạng bệnh biến đổi từ giai đoạn bệnh ổn định trở nên nghiêm trọng vượt qua những biến động hằng ngày. Các triệu chứng nặng lên như: ho, khó thở, khạc đờm, cần phải thay đổi phác đồ điều trị
Hậu quả của đợt cấp:
Chức năng hô hấp giảm nhanh
Bệnh trở nên nặng hơn, chất lượng cuộc sống giảm
Tăng ánh nặng về kinh tế cho gia đình
Tăng nguy cơ nhiễm trùng bệnh viện
Tăng nguy cơ tử vong
Triệu chứng lâm sàng:
Hô hấp: ho nhiều và nặng, đờm tống ra nhiều, đờm có nhiều mủ, khó thở nặng, thường thở nhanh nông, xuất hiện tiếng rít, cò kè
Triệu chứng toàn thân: bệnh nhân sốt, mệt mỏi, tim loạn nhịp, rối loạn tâm thần gây mất ngủ,….
Chẩn đoán đợt cấp của COPD:
Đầu tiên phải xác định là đang bị COPD
Nếu là đợt cấp sẽ có những triệu chứng sau: đau thắt ngực đột ngột, khó thở nặng, thở có tiếng rít, cò kè như hen, ho nhiều, đờm khạc ra có nhiều mủ. bệnh nhân sốt cao, dùng thuốc theo phác đồ cũ không tiến triển
Chẩn đoán xác định đợt cấp:
Theo tiêu chuẩn của anthonisen, trên nền bệnh nhân bị COPD có những đặc điểm sau thì xác định: tăng khó thở, khạc đờm tăng nhiều, nhiều mủ.
Nguyên nhân của đợt cấp COPD
Nhiễm khuẩn hô hấp: vi khuẩn, virus.
Vi khuẩn hay gặp: atypical bacteria( 5-10%), streptococus pneumonia, pseudomonas aeruginosa…
Tràn dịch, khí màng phổi
Do thuốc: thuốc an thần, thuốc chẹn giao cảm
Mạch phổi tắc
Môi trường sống không đảm bảo: nhiều khói bụi, chất độc gây kích ứng đừng hô hấp
Rối loạn điện giải, nội tiết: K+ giảm, corticoid…
Chấn thương hoặc phẫu thuật vùng ngực
Nhiều trường hợp không rõ nguyên nhân( khoảng 13)
Phân loại theo anthonisen:
Nặng: tăng khó thở, tăng đờm , đờm mủ
Trung bình: có 2 trong số 3 triệu chứng trên
Nhẹ: có 1 triệu chứng trên cộng thêm các triệu chứng sau: ho có rít, sốt không có nguyên nhân khác, nhiễm khuẩn đường hô hấp trước đó vài ngày, nhịp thở tăng lên 20% bình thường
Phân loại theo ASTARS đã sửa đổi:
Nặng: cần nhập viện, cấp cứu nhanh
Trung bình: phải điều trị bằng corticoid, kháng sinh tác dụng toàn thân
Nhẹ: tăng liều thuốc đang sử dụng hằng ngày lên để kiểm soát bệnh
Phân loại theo BPTNMT theo Burge S năm 2003
Nhẹ: dùng kháng sinh, không dùng corticoid, không suy hô hấp, không có khí máu
Trung bình: điều trị bằng corticoid toàn thân, kháng sinh có thể có hoặc không, không suy hô hấp, không có khí máu
Nặng vừa: suy hô hấp, oxy máu giảm, Co2 không tăng nên không gây toan máu, phân áp O2 < 60 mmHg, phân áp CO2 < 45 mmHg
Rất nặng: suy hô hấp. nồng độ CO2 máu tăng còn bù không gây toan máu, phân áp O2 < 60mm Hg, phân áp CO2 > 45. pH > 7.35
Đe dọa đến tính mạng: suy hô hấp nặng, tăng CO2 gây toan máu, phân áp CO2> 45 mmHg, pH < 7,35